Hoe laat wordt het donker?
Vandaag, zaterdag 21 november, wordt het in Utrecht om 17:18 donker.De zon gaat onder om 16:40; daarna duurt het nog zo'n 38 minuten voordat je buiten licht nodig hebt.Rond 18:00 is het helemaal donker.
Hoe laat wordt het donker in jouw woonplaats?
Hoe laat wordt het donker in grote steden?
| Stad | Zon onder | Donker | Helemaal donker |
|---|---|---|---|
| Amsterdam | 16:40 | 17:18 | 18:00 |
| Rotterdam | 16:43 | 17:21 | 18:03 |
| Den Haag | 16:43 | 17:22 | 18:03 |
| Utrecht | 16:40 | 17:18 | 18:00 |
| Eindhoven | 16:41 | 17:19 | 18:00 |
| Groningen | 16:29 | 17:09 | 17:52 |
| Maastricht | 16:43 | 17:20 | 18:00 |
| Zwolle | 16:34 | 17:13 | 17:55 |
| Leeuwarden | 16:32 | 17:12 | 17:55 |
| Enschede | 16:32 | 17:11 | 17:53 |
| Nijmegen | 16:38 | 17:16 | 17:58 |
| Middelburg | 16:48 | 17:26 | 18:07 |
Donker = einde van de burgerlijke schemering (zon 6° onder de horizon). Helemaal donker = einde nautische schemering (12°). Andere plaats? Bekijk zonsopkomst en zonsondergang per stad.
De komende twee weken
| Datum | Zon onder | Donker | Helemaal donker |
|---|---|---|---|
| 22 november | 16:39 | 17:17 | 17:59 |
| 23 november | 16:38 | 17:16 | 17:58 |
| 24 november | 16:37 | 17:15 | 17:58 |
| 25 november | 16:36 | 17:15 | 17:57 |
| 26 november | 16:35 | 17:14 | 17:56 |
| 27 november | 16:34 | 17:13 | 17:56 |
| 28 november | 16:33 | 17:12 | 17:55 |
| 29 november | 16:32 | 17:12 | 17:54 |
| 30 november | 16:31 | 17:11 | 17:54 |
| 1 december | 16:31 | 17:10 | 17:53 |
| 2 december | 16:30 | 17:10 | 17:53 |
| 3 december | 16:30 | 17:10 | 17:53 |
| 4 december | 16:29 | 17:09 | 17:52 |
| 5 december | 16:29 | 17:09 | 17:52 |
Hoe laat wordt het donker per maand?
| Maand | 1e van de maand | 15e van de maand |
|---|---|---|
| november 2026 | 17:46 (zon onder 17:10) | 17:25 (zon onder 16:48) |
| december 2026 | 17:10 (zon onder 16:31) | 17:08 (zon onder 16:27) |
| januari 2027 | 17:18 (zon onder 16:37) | 17:36 (zon onder 16:56) |
| februari 2027 | 18:03 (zon onder 17:26) | 18:27 (zon onder 17:52) |
| maart 2027 | 18:52 (zon onder 18:18) | 19:17 (zon onder 18:43) |
| april 2027 | 20:47 (zon onder 20:12) | 21:13 (zon onder 20:36) |
| mei 2027 | 21:43 (zon onder 21:04) | 22:09 (zon onder 21:26) |
| juni 2027 | 22:36 (zon onder 21:50) | 22:50 (zon onder 22:01) |
| juli 2027 | 22:51 (zon onder 22:03) | 22:39 (zon onder 21:53) |
| augustus 2027 | 22:11 (zon onder 21:30) | 21:42 (zon onder 21:04) |
| september 2027 | 21:02 (zon onder 20:27) | 20:29 (zon onder 19:55) |
| oktober 2027 | 19:51 (zon onder 19:17) | 19:20 (zon onder 18:46) |
Zonsondergang is nog niet donker
Als de zon ondergaat, is het niet meteen donker. De zon staat dan net onder de horizon en verlicht de dampkring nog van onderen. Die overgang van dag naar nacht heet schemering en bestaat uit drie fasen:
- Burgerlijke schemering: de zon staat tot 6 graden onder de horizon. Je kunt buiten nog zonder lamp lezen. Het einde hiervan is wat de meeste mensen bedoelen met ‘het is donker’.
- Nautische schemering: de zon staat 6 tot 12 graden onder de horizon. Het is schemerig en de helderste sterren zijn te zien.
- Astronomische schemering: de zon staat 12 tot 18 graden onder de horizon. Voor het blote oog is het nagenoeg donker, maar de hemel is nog niet helemaal zwart.
In Nederland duurt de burgerlijke schemering ongeveer een half uur tot drie kwartier. Rond het begin van de lente en de herfst is ze het kortst, in de zomer het langst. De tijden bovenaan deze pagina laten daarom zowel de zonsondergang als het einde van de burgerlijke schemering zien.
Waarom het in de winter zo vroeg donker is
De aardas staat schuin. In de winter is het noordelijk halfrond van de zon af gekanteld, waardoor de zon een lage, korte boog langs de hemel maakt. Ze komt laat op in het zuidoosten en gaat al vroeg in de middag weer onder in het zuidwesten. In de zomer is het andersom: dan maakt de zon een hoge, lange boog en blijft het tot laat in de avond licht. Meer over deze wisseling lees je bij seizoenen.
Het vroegst en het laatst donker
Je zou verwachten dat het op de kortste dag rond 21 december het vroegst donker is. Toch valt de vroegste zonsondergang al rond 12 en 13 december. Daarna gaat de zon ’s avonds alweer iets later onder, terwijl de ochtenden nog donkerder worden: de laatste zonsopkomst valt pas rond de jaarwisseling. Dat komt doordat de aarde in een ellips om de zon draait en de aardas schuin staat, waardoor het middaguur van de zon in die weken langzaam opschuift.
In de zomer gebeurt iets vergelijkbaars. Rond de langste dag eind juni gaat de zon het laatst onder en wordt het pas laat in de avond donker. Rond die tijd wordt het in Nederland ’s nachts niet eens helemaal donker, omdat de zon niet ver genoeg onder de horizon zakt.
Verschil tussen oost en west, noord en zuid
Heel Nederland gebruikt dezelfde kloktijd, maar de zon houdt zich daar niet aan. In het oosten van het land gaat de zon ongeveer een kwartier eerder onder dan in het westen. In Enschede wordt het dus eerder donker dan in Den Haag.
Ook tussen noord en zuid zit verschil. In de winter gaat de zon in het noorden iets eerder onder dan in het zuiden, in de zomer juist iets later. Dat verschil is kleiner dan dat tussen oost en west, maar wel merkbaar. Wil je de tijden voor jouw stad weten, kijk dan bij zon voor zonsopkomst en zonsondergang per stad.
Zomertijd en wintertijd
Bij de overgang naar wintertijd eind oktober gaat de klok een uur terug. Van de ene op de andere dag wordt het dan een uur eerder donker op de klok, terwijl het ’s ochtends juist een uur eerder licht is. Bij de overgang naar zomertijd eind maart gaat de klok een uur vooruit en schuift de duisternis ’s avonds een uur op. Het daglicht zelf verandert daarbij niet, alleen de tijd die op de klok staat.